1

آفت دین سه چیز است :

دانای بد کار و پیشوای ستمکار و مجتهد نادان .

 2

منفور ترین چیزها حلال در پیش خدا طلاق است .

3

از دنیا بپرهیزید :

قسم به آن کس که جان من در کف اوست

که دنیا از هاروت و ماروت ساحرتر است .

4

دو تن از یکی بهتر ، و سه تن از دو تن برتر ،

و چهارتن از سه تن نیکوتر است .

همیشه با جماعت باشید .

5

از شهوت مخفی بپرهیزید !

شهوت مخفی آن است که دانشمندان دوست دارند ، کسان در محضر وی بنشینند !

6

ایمان خویش را خالص کن ،

که اندکی عبادت تو را کفایت است .

7

اگر روزی برمن بگذرد و در آن روز دانشی نیاموزم که مرا به خداوند نزدیک کند ،

طلوع آفتاب آن روز بر من مبارک مباد .

8

وقتی عالم و عابد بر صراط اجتماع کنند ،

به عابد گویند : به بهشت درآی و از عبادت خویش بهره مند شو

به عالم گویند : اینجا بایست و به هرکه می خواهی شفاعت کن

زیرا هر که را شفاعت کنی ، شفاعت تو پذیرفته خواهد شد .

آنگاه عالم در صف پیامبران می ایستد .

9

اگر می خواهی خدا تو را دوست دارد، دنیا را دشمن دار .

اگر می خواهی مردم تو را دوست دارند ، آنچه از زواید دنیا داری پیش آنها بریز !

10

وقتی مهمانی بر کسی درآید ، روزی خود را همراه می آورد

و وقتی برون رود ، با آمرزش گناهان آنها برون رود .

11

وقتی دیدید نمی توانید چیزی را تغییر دهید ،

صبر کنید تا خدا آن را تغییر دهد .

12

دانشمندی که بداند و به کار نبندد ،

مانند چراغی است که مردم را روشن کند و خود را بسوزد .

13

وقتی امرای شما اشرار شما ، و ثروتمندان شما بخیلان باشند،

و کارهای شما به دست زنان افتد ،

شکم زمین برای شما بهتر از پشت آن است !

14

وقتی انسان بمیرد، دنباله کارهای نیک او بریده شود جز سه چیز :

صدقه جاری ، و دانشی که کسان از آن بهره ور شوند ،

و فرزند درستکار که برای او دعا کنند .

15

نیکی های مردگان خود را یاد کنید و از بدی هایشان چشم بپوشید .

خوارترین مردم کسی است که مردم را خوار شمارد .

نیکی و بدی چیزها را از دل خویش بپرس ، دیگران هر چه می خواهند بگویند .

16

دنیای خویش را اصلاح کنید و برای آخرت خویش بکوشید ،

چنانکه گویی فردا خواهید مرد .

17

دانش را بحویید اگر چه در چین باشد ،

زیرا طلب دانش بر هر مسلمانی واجب است .      

 فرشتگان بال خویش را برای طالب علم پهن می کنند .

زیرا از آنچه وی در طلب آن است خشنود هستند .

18

حوائج خویش را با عزّت نفس بجویید ،

زیرا کارها جریان مقدّر دارد .

19

یار را به یار توان سنجید .

پر ارج ترین عبادت ها آن است که نهان تر باشد .

خطرناک ترین دشمن تو نفس تو است که میان دو پهلوی تست !

در دنیا قدر کسی بیشتر است که دنیا در نظرش قدر ندارد .

20

کلمات جامع و پرمعنی را به من بخشیدند

و سخن برای من پیچیده و مختصر شد .

من از همه عرب ، فصیح ترم .

21

چنان کار کن که گویی هیچ وقت نخواهی مرد

و چنان بیمناک باش که گویی فردا خواهی مرد .

22

یا دانشمند باش یا دانش آموز ، و یا مستمع و دوستدار علم ،

پنجمی مباش که هلاک خواهی شد .

در طلب علم زود خیز باشید ، زیرا زود خیزی مایه برکت و کامیابی است .

23

بهترین کارها سه چیز است :

تواضع به هنگام دولت و عفو به هنگام قدرت و بخشش بدون منّت .

24

بهترین اقسام ایمان آن است که :

بدانی هر جا هستی خدا با تست .

25

بهترین صدقه ها آن است که مرد مسلمان دانشی بیاموزد

و به برادر مسلمان خود تعلیم دهد .

26

قرآن بخوانید و بدان عمل کنید .

از آن دور نشوید و در آن غلّو نکنید و به وسیله آن نان نخورید .

و به کمک آن فزونی و برتری مجویید .

27

سخن حقّ را از هر که شنیدی بپذیر ، اگر چه دشمن و بیگانه باشد

و نا حق را از هر که شنیدی نپذیر ، اگر چه دوست و نزدیک باشد .

28

مرگ را بسیار به خاطر آر ،

زیرا یاد مرگ تو را از رنج های دیگر تسلیت می دهد .

29

نان را گرامی شمارید ،

زیرا خداوند آن را از برکات آسمان فرو فرستاده

و از برکات زمین بیرون آورده است .

30

می خواهید شما را از چیزی که بهتر از روزه و نماز و صدقه است خبر دهم ؟

اصلاح میان کسان ؛ زیرا افساد میان کسان مایه هلاک است .

 

31

می خواهید شمارا خبر دهم که فردا آتش بر چه کسی حرام است ؟

هرکس که ، ملایم و نرم خو و زود جوش و آسان گیر باشد .

32

می خواهی تو را از کسی که بدتر از او نیست خبر دهم ؟

آنکه به وسیله دین از دنیا بهره مند شود !

33

کسی که سخن حقّی می داند ،

نباید از بیم مردم از گفتن آن خود داری کند .

34

در باره کسی که جز خدا یاوری ندارد ،

خدا را در نظر داشته باشید .

35

تفریح کنید و بازی کنید ،

زیرا دوست ندارم در دین شما خشونتی دیده شود .

36

مادر خود، مادر خود ، مادر خود را رعایت کن .

سپس پدر خود را ،

و پس از آن کسانی را که به تو نزدیک ترند .

37

اگر بخواهید شما را از ریاست خبر می دهم که چیست :

اولین مرحله آن ملامت است .

و دومین مرحله آن ندامت ،

و سومین مرحله آن عذاب روز قیامت .

38

بخیل ترین مردم آن است که از سلام دادن بخل ورزد

و ناتوان ترین مردم کسی است که از دعا ناتوان باشد .

39

اگر رستاخیز به پا شد و نهالی در دست یکی از شماست ،

اگر می تواند آن را بکارد ، باید بکارد .

40

محبوب ترین بندگان خدا به نزد وی

کسی است که با بندگان او مهربان تر باشد .

41

محبوب ترین بندگان خدا به نزد وی ،

کسی است که کار نیک را محبوب او ساخته ،

و میل انجام آن را در دلش انداخته است .

42

بیش از هر چیز بر امّت خود،

از پیشوایان گمراه کننده بیم دارم !

 

43

به روز رستاخیز ،

عذاب دانشمندی که خداوند او را از دانشش بهره ای ندیده ، 

از همه مردم سخت تر است !

44

وقتی مرد به زن خود نگرد ، و زنش بدو نگرد ،

خداوند به دیده رحمت بر آنها می نگرد .

45

خداوند بهشت را سپید آفریده ،

و سپیدی از همه رنگ ها نزد خدا محبوب تر است .

46

خداوند ملایم است و ملایمت را دوست دارد ،

و به وسیله آن چیزها می دهد که به وسیله خشونت نمی دهد .

47

گاه می شود که انسان در نظر مردم کار بهشتیان می کند،

امّا به حقیقت از جهنمیان است !

و گاه می شود که انسان در نظر مردم کار جهنمیان می کند ،

و به حقیقت اهل بهشت است !

48

خداوند بر امّت من چیزهایی را که در دلشان بگذرد ،

اگر به گفتار و کردار منجر نشود ، بخشیده است .

49

 خداوند زیباست و زیبایی را دوست دارد .

بخشنده است و بخشندگی را دوست دارد .

پاکیزه است و پاکیزگی را دوست دارد .

با حیا و پرده پوش است و حیا و پرده پوشی را دوست دارد .

50

خداوند خوشبوست و بوی خوش را دوست دارد .

بزرگوار است و بزرگواری را دوست دارد .

غیرتمند است و غیرتمندی را دوست دارد .

 

51

خداوند جوان توبه کار را دوست دارد .

خداوند شخص آسان گیر را دوست دارد .

خداوند ملایمت را در همه چیز دوست دارد .

خداوند بنده پرهیزکار و ثروتمند مهربان را دوست دارد .

خداوند یاری کردن کسانی را که کمک می جویند دوست دارد .

خداوند دوست دارد که میان فرزندان خود حتی دربوسیدن آنها به عدالت رفتار کنید .

52

خداوند از بنده می پرسد که فزونی دانش خود را کجا صرف کرده ،

همچنانکه از فزونی مال می پرسد .

خداوند روز رستاخیز ،

بر بی سوادان چیزهایی می بخشد که بر دانشمندان نمی بخشد .

53

خداوند تا دم واپسین توبه بنده را می پذیرد .

خداوند گوید : تا هنگامی که بنده ام مرا یاد می کند ،

و لبهایش به نام من می جنبد با او هستم .

54

خداوند صدقه را می پذیرد ،

و آن را به دست راست خود می گیرد و برای شما بزرگ می کند ،

همچنانکه کرّه اسب خود را بزرگ می کنید ،

تا آنجاکه یک لقمه به اندازه کوه اُحد شود .

55

 خداوند هر کس را که به کار دنیا دانا ،

و در کار آخرت نادان است ، دشمن دارد .

56

خداوند دوست دارد که وقتی به کسی نعمت داد ، اثر نعمتش بر او آشکارا دیده شود ،

و از فقر و اظهار فقر بیزار است .

57

نمی توانید با بخشش تمامی اموال خود همه را خرسند کنید ،

با اخلاق خود همه را خرسند کنید .

هر کس از شما خوش خلق تر است پبش من محبوب تر است .

58

هر چیزی اساسی دارد و اساس این دین دانش است .

یک دانشمند برای شیطان ، از هزار عابد بدتر است .

59

 بعضی بیان ها سحر است و بعضی شعرها حکمت است ،

بعضی سخن ها الکن است و بعضی دانشجویی ها جهالت است .

60

دل مانند رشته ای است در بیابانی به درختی آویخته ،

و باد پیوسته آن را زیر و رو می کند .

61

 من از آنچه نمی دانید نگرانی ندارم ،

ولی باید دید آنچه را می دانید؛ چگونه به کار می بندید .

من مأمور نیستم بر دل های مردم راه یابم ، یا باطن آنها را بشکافم .

62

از کنجکاوی در کار دین بپرهیزید ،

زیرا خداوند دین را آسان قرار داده است .

از مسایل دین آنچه را طاقت دارید فرا گیرید ،

زیرا خداوند کار نیک با دوام را دوست دارد، اگر چه اندک باشد .

از افراط در کار دین بپرهیزید ، که پیشینیان شما از افراط در کار دین هلاک شدند .

63

از گناهان کوچک نیز بپرهیزید .

مثل گناهان کوچک ، مانند گروهی است که در درهّ ای فرود آیند؛

یکی چوبی آورد و دیگری چوبی آورد،

و آنقدر هیزم بیاورند که با مجموع آن نان خود را بپزند .

گناهان حقیر نیز چون جمع گردند ، صاحب آن را به هلاکت اندازد .

64

هر کس کاری از کار مسلمانان را به دست گیرد،

و در کار آنها مانند کار خود دلسوزی نکند ،

بوی بهشت بدو نخواهد رسید .

 

65

هر کس مردی را بر ده تن ریاست دهد،

و بداند که میان آنها کسی هست که از او برتر است،

با خدا و پیغمبر و گروه مسلمانان تقلّب کرده است .

66

هر کس به زمامداری برسد و با مردم به ملایمت رفتار کند ،

خداوند روز قیامت با او مدارا کند .

67

نیکی با پدر و مادر ، جای جهاد را می گیرد .

با پدران خود نیکی کنید تا فرزندانتان با شما نیکی کنند،

و عفیف باشید تا زنان شما عفیف باشند .

68

من دینی ساده و آسان آورده ام ،

هر که با روش من مخالفت کند ، از من نیست .

من به مدارا با مردم مبعوث شده ام .

69

بخیل آن است که مرا پیش او یاد کنند ،

و بر من صلوات نفرستد .

70

لبخند تو بر روی برادرت صدقه است .

امر به معروف و نهی از منکر کردنت صدقه است .

راهنمایی کسی که راه را گم کرده صدقه است .

و دور کردن سنگ و خار و استخوان از راه صدقه است .

71

از لغزش جوانمرد بگذرید،

زیرا به خدایی که جان من به دست اوست ،

جوانمرد می لغزد و دست او در دست خداست .

 

72

راستی کنید اگر چه پندارید مایه هلاک است،

که راستی مایه نجات است .

و از دروغ بپرهیزید اگر چه پندارید مایه نجات است،

که دروغ مایه هلاک است .

73

دانش بیاموزید و با دانش ، وقار و آرامش آموزید،

و نسبت به آموزگار خویش فروتن باشید .

74

هر چه می خواهید بیاموزید ،

زیرا خداوند شما را از علم منتفع نکند ،

مگر آنکه هر چه می دانید به کار بندید .

75

نیمه شبان درهای آسمان را بگشایند و یکی ندا کند ،

آیا کسی هست دعا کند تا مستجاب شود ؟

آیا کسی هست که خیری بخواهد تا به او داده شود ؟

آیا غمزده ای هست که غمش تخفیف یابد ؟

در این هنگام هر مسلمانی خیری بخواهد خداوند خواهش او را می پذیرد .

مگر زناکاری ، یا آنکه مال مردم به ستم بگیرد .

76

چهار موقع درهای آسمان را بگشایند و دعاهای را مستجاب کنند ؛

هنگام تلاقی صف مبارزان در راه خدا ، و هنگام نزول باران ،

هنگام نماز ، و هنگام دیدار کعبه .

77

زنان را برای چهار چیز گیرند : مال و شرف و جمال و دین .

تو زن دیندار بجوی .

78

به یکدیگر هدیه دهید تا رشته محبتتان استوار شود .

زیرا هدیه محبّت را بیفزاید و کینه و کدورت را از میان ببرد .

به یکدیگر هدیه دهید ،

و هدیه را اگر چه یک قطعه پاچه بُز باشد حقیر نشمارید .

مرا اگر پاچه گوسفندی هدیه دهند می پذیرم .

79

کسی که از گناه توبه کند ، چنان است که گناه نکرده باشد .

و وقتی خدا بنده ای را دوست داشت ، گناه او را زیان نمی رساند .

80

کسی که در مقابل حق خوار شود ،

عزیز تر از آن است که به باطل عزّت جوید .

81

سه چیز است که در هرکس باشد، ایمان او کامل است .

مردی که در کار خدا از ملامتگران بیم ندارد .

در کار خویش ریا نمی کند .

و چون دو کار پیش آید که یکی مربوط به دنیا و دیگری مربوط به آخرت است ،

کار آخرت را بر دنیا ترجیح دهد .

82

سه چیز است که هیچ کس به ترک آن مجاز نیست .

 نیکی با پدر و مادر ، مسلمان باشد یا کافر .

وفای به عهد برای مسلمان یا کافر.  

و ردّ امانت مسلمان یا کافر .

83

بهترین شما کسانی هستند که اخلاقشان بهتر است ،

و با مردم سازگارند و کسان را با یکدیگر سازگاری دهند .

84

بهترین شما آن کس است ، که دیدار او خدا را به یاد شما آرد ،

و سخنانش دانش شما را بیفزاید ،

و رفتارش شما را به آخرت راغب سازد .

85

خوی نیک ، گناهان را محو کند ، چنانکه آب یخ را ذوب می کند

و خوی بد اعمال را فاسد می کند ، چنان که خاک عسل را تباه می کند

 

86

یاد کردن خدا ، شفای دل هاست .

یاد کردن خدا ، از صدقه دادن بهتر است .

87

با اموالتان از آبرویتان دفاع کنید .

دل ها را ساعت به ساعت استراحت دهید .

سفر کنید تا تندرست شوید و روزی یابید .

88

دو رکعت نماز با مسواک ، بهتر از هفتاد رکعت بدون مسواک است .

یک دعای پنهان ، بهتر از هفتاد دعای آشکار است .

یک صدقه نهان ، بهتر از هفتاد صدقه آشکار است .

دو رکعت نماز شخص پرهیزکار ، بهتر از هزار رکعت لاابالی است .

دو رکعت نماز دانشمند ، بهتر از هفتاد رکعت غیر دانشمند است .

دو رکعت نماز کسی که متوجه خدا باشد ، بهتر از هزار رکعت غافل از خداست .

89

یک ساعت وقت دانشوری که بر بستر خویش تکیه زده در علم خویش می نگرد .

از هفتاد سال عبادت عابد نیکو تر است .

90

گم شده مؤمن ، علم است

هر دم حدیثی فرا گیرد ، حدیثی دیگر مطلوب او شود .

91

دانشمندان را گرامی دارید که آنها وارثان پیغمبرانند .

و هر که آنان را عزیز دارد، خدا و پیغمبر را عزیز داشته است .

در کار دانش یار همدیگر باشید و دانش خود را از یکدیگر پوشیده مدارید ؛

که خیانت در علم بدتر از خیانت در مال است .

همه چیز حتی ماهی دریا برای دانشمند آمرزش می خواهد .

جویای علم میان جاهلان ، چون زنده میان مردگان است .

هر که علم برای رضای خدا جوید ، نزد خدا از مجاهد فی سبیل الله بهتر است .

جویای علم جویای رحمت است .

 جویای علم رکن اسلام است ، و پاداش او را پیغمبران دهند .

92

تعلیم دهید و سهل گیرید و سخت مگیرید،

گشاده رویی کنید و خشونت مکنید ،

و چون یکی از شما خشمگین شود خاموش ماند .

 

93

با قرآن مأنوس شوید و آن را پیشوا و رهبر خویش گیرید ،

که قرآن گفتار خدای جهانیان است ،

که از اوست و به سوی او باز می رود .

به متشابه آن ایمان داشته باشید و از مثل های آن عبرت گیرید .

94

دانشمند امین خدا در زمین است ،

عالم و متعلم در خیر شریک اند و سایر مردم خیری ندارند .

عالم و علم در بهشت اند ،

اگر عالم به علم خویش عمل نکند ، علم و عمل در بهشت اند ، عالم در جهنم .

95

علما چراغ های زمین اند ،

وارثان من و وارث پیغمبرانند .

علما پیشوایانند و پرهیزکاران سرورانند ،

و مصاحبتشان مایه فزونی است .

96

دانشمندی که از علم او سود برند ، از هزار عابد بهتر است .

عمل اندک با علم سودمند افتد و عمل بسیار با جهل سود ندهد .

همه چیز حتی ماهی دریا و مرغ هوا ، نهان کننده علم را لعنت کنند .

97

هر که علمی جوید و بیابد برای او دو بهره پاداش نویسند .

و هرکه علم بجوید و نیابد ، برای او یک بهره پاداش نویسند .

98

هر که علمی یاد دهد ، پاداش کسی که بدان عمل می کند از اوست ،

و پاداش عامل کاسته نشود .

هر علم جوید که به وسیله آن با دانشوران همچشمی کند ،

یا با سفیهان مجادله کند ، یا توجه عامه را به سوی خود جلب کند،

خدایش به جهنم برد .

99

کسی را که علم از او می آموزید محترم دارید .

و کسی را که علم بدو می آموزید محترم دارید .

100

مرکب علما را با خون شهیدان همسنگ کردند ،

 ولی سنگین تر بود .  

  

 

  

 

 

  

 

 

مقالات

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *